عبد الله بن محمد ابن ناقيا ( ابن ناقيا البغدادي ) ( مترجم : ميرلوحى )
272
الجمان في تشبيهات القرآن ( فارسى )
پيامبر ( ص ) بر وى منّت نهاد ، و از اسارت آزادش ساخت ، پس وى اسلام آورد و گفت : « اى محمّد هيچ دينى نزد من از دين تو محبوبتر نيست ، پس از آن كه دينى نزد من منفورتر از دين تو نبود ، به خدا سوگند دانهاى از دانههاى خوردنى نزد اهل مكّه نيايد جز اين كه اسلام آورند ، وى به يمامه آمد و بار خوراكى را از ايشان ( اهل مكّه ) منع كرد ، تا سرانجام به ستوه آمدند ، و به پيامبر ( ص ) نامه نوشتند كه تو امر به صله رحم مىكنى و ما ( كه رحم توييم ) در حال هلاكتيم ، پس پيامبر به ثمامه نامه نوشت كه حمل بار را براى ايشان آزاد كن ، و او حمل بار را براى ايشان آزاد ساخت . و از جمله كسانى كه به اين نام مشهور شدهاند ابو معن ثمامة بن اشرس النّميرى بصرى « 45 » از دانشمندان علم كلام است ، و ثمامة بن فالج بن مضرّس برادر بشر بن فالج رئيس طايفه نمير است . و از جمله آن نامها « حرمله » مفرد « حرمل » ، و آن نام درختى است ، اخطل گفته است : [ از بحر طويل ] 769 فرابية السّكران قفر فما بها * لهم شبح الّا سلام و حرمل « 46 » و از كسانى كه به آن نام ، ناميده شدهاند حرملة بن هوذة بن خالد بن ربيعه است كه بر پيامبر ( ص ) وارد شد ، و به طايفه خزاعه نامه نوشت ، و مسلمان شدنش را مژده داد . ديگر حرملة بن الاشعر المازنى المرى ؛ پدر دريد و هاشم - و قاتل معاوية بن عمرو بن الثريد السّلمى - است . ( و ديگر ) حرملة بن علقمة بن عمرو بن سدوس جدّ مؤرّج است ؛ وى مىگويد : اسم و كنيه من هر دو نامأنوس است ، نامم مؤرّج است ، و عرب مىگويد : « ارّج بين القوم و ارّش » و هنگامى آن كلام را مىگويد كه
--> ( 45 ) - او از بزرگان معتزله و يكى از فصيحان بليغ است ، سال 213 ه وفات يافت . ( لسان الميزان ، ج 1 ، ص 93 ، و ميزان الاعتدال ، ج 1 ، ص 173 ، و البيان و التبيين ، ج 1 ، ص 61 ، و تاريخ بغداد ج 7 ، ص 145 ) ( 46 ) - در نسخه اصل چنين است ، امّا در ديوان الاخطل ، ص 2 ، « فما لهم بها » ضبط شده است .